Xung đột giữa Mỹ và Iran đang leo thang mà chưa hề có một định hướng rõ ràng để hạ nhiệt.
Hiện tại, Iran đang tự chứng minh bản thân là một đối thủ “khó nhằn”. Điều này không chỉ bởi sức mạnh quân sự, mà còn một yếu tố khác mạnh mẽ hơn. Đó là nền kinh tế, eo biển Hormuz, nguồn cung năng lượng và lạm phát.
Thị trường đến lúc này mới thực sự cảm nhận và nghiệm ra được thực tế trên.
Từ Kịch Bản “Hạ Cánh Mềm” Sang Rủi Ro Đình Lạm
Chỉ vài tháng trước, triển vọng còn khá rõ ràng khi mà lạm phát đang dần hạ nhiệt, thị trường lao động trở nên ổn định hơn, còn Fed thì đang chuẩn bị cắt giảm lãi suất.
Theo đó, kịch bản nền kinh tế “hạ cánh mềm” lúc bấy giờ có vẻ khả thi. Tuy nhiên, mọi thứ dần thay đổi.
Kể từ khi căng thẳng leo thang vào cuối tháng 2, giá năng lượng đã tăng mạnh, đẩy rủi ro lạm phát trở lại vị trí trung tâm. Đồng thời, tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ đang cho thấy những dấu hiệu đầu tiên của xu hướng tăng trưởng.
Có thể nói, sự kết hợp này rất nguy hiểm. Vì từ đây, một kịch bản mà thị trường lo ngại sẽ diễn ra: đình lạm.
Đình Lạm Là Gì Và Tại Sao Lại Có Ý Nghĩa Đến Thế?
Đình lạm là một trong những giai đoạn “đau thương” nhất của chu kỳ kinh tế. Đó là sự kết hợp giữa:
- Lạm phát cao
- Tăng trưởng thấp hoặc chậm lại
- Thất nghiệp gia tăng
Điều này làm hạn chế các lựa chọn về chính sách và khiến hiệu suất của tài sản bị chững lại. Quan trọng là, đây không phải là hiện tượng gì mới mẻ.
Nhìn Lại Quá Khứ: Bài Học Từ Đình Lạm Trong Những Năm 1970
Trước đây, Mỹ đã từng trải qua giai đoạn đình lạm. Trong thập niên 1970, hai giai đoạn đình lạm lớn đã định hình lại nền kinh tế toàn cầu là:
- 1973-1974
- 1976-1980
Trong các giai đoạn này, mối quan hệ giữa tăng trưởng và lạm phát bị phá vỡ.
GDP chậm lại trong khi lạm phát tăng tốc.
Sự phân kỳ này chính là đặc điểm của đình lạm.
Điều Gì Đã Gây Ra Đình Lạm Trong Thập Niên 1970?
Hai nguồn lực chính là nguyên nhân thúc đẩy hiện tượng này.
Thanh Khoản Dư Thừa
Cung tiền tăng nhanh. Chính phủ Mỹ rơi vào khoản thâm hụt lớn vì đã phân bổ nguồn quỹ cho:
- Các chương trình an sinh xã hội
- Cuộc chiến tranh phi nghĩa tại Việt Nam
Điều này tạo ra áp lực lạm phát kéo dài.
Trong thời kỳ hiện đại, một đặc điểm tương đồng với đợt đình lạm năm xưa đã xuất hiện. Đó chính là lượng thanh khoản khổng lồ được bơm vào đại dịch 2020 – vốn vẫn ảnh hưởng đến động lực lạm phát trong thời điểm này.
Cú Sốc Về Dầu Mỏ
Chiến tranh Trung Đông năm 1973 đã kích hoạt đà tăng mạnh của giá năng lượng.
- Dầu WTI tăng từ 3,56 USD lên 39,50 USD vào năm 1980.
- Tức là tăng hơn 10 lần.
Năng lượng là chất xúc tác đẩy lạm phát đi lên.
Kịch Bản Thời Hiện Đại: Vừa Lạ, Vừa Quen
Có những điểm tương đồng rõ ràng giữa giai đoạn đình lạm năm xưa và hiện tại:
- Thanh khoản dư thừa sau đại dịch
- Giá năng lượng tăng
- Căng thẳng địa chính trị tái xuất hiện
Nhưng ta cũng bắt gặp những khác biệt quan trọng.
Trong thập niên 1970:
- Hệ thống Bretton Woods sụp đổ
- Đồng USD suy yếu
- Niềm tin vào tài sản Mỹ giảm
Còn trong thời điểm hiện tại:
- Đồng USD đang mạnh lên, chứ không phải là đang suy yếu
- Dòng vốn vẫn đang chảy vào tài sản của Mỹ
Về cơ bản, điều này làm thay đổi cách thức mà thị trường phản ứng.
Hiệu Suất Tài Sản Trong Giai Đoạn Đình Lạm
Đình lạm là một trong những môi trường rất khó khăn và thử thách đối với nhà đầu tư.
Theo Merrill Lynch Investment Clock, rất ít tài sản hoạt động tốt trong giai đoạn này. Trong nhiều trường hợp, tiền mặt trở thành “vua” khi sở hữu vị thế an toàn nhất.
Cổ Phiếu: Hai Giai Đoạn
Trong những năm 1970, cổ phiếu đã trải qua hai giai đoạn tiêu biểu chính.
Giai Đoạn 1: Sụp Đổ Định Giá (1973–1974)
- S&P 500 giảm gần 50%
- P/E nén từ khoảng 20x xuống dưới 7x
- Thanh khoản thắt chặt
- Tâm lý thị trường xấu đi
Giai Đoạn 2: Phục Hồi (1976–1980)
Khi tâm lý bi quan đã được phản ánh toàn bộ vào giá cả:
- Lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện
- Niềm tin trở lại
- Cổ phiếu phục hồi
Điều này cho thấy một thực tế quan trọng:
Thị trường tạo đáy trước khi nền kinh tế phục hồi.
Vàng: Tuy Mạnh Trong Quá Khứ, Nhưng Tất Cả Đã Khác Vào Hiện Tại
Trong lịch sử, vàng thường hoạt động tốt trong giai đoạn đình lạm. Lúc này, lạm phát tăng hỗ trợ giá hàng hóa. Tuy nhiên, thực tế hiện nay lại là một bức tranh hoàn toàn khác:
- Kỳ vọng lãi suất cao hơn
- Đồng USD mạnh hơn
Cả hai yếu tố này đều đang kéo dòng vốn rời khỏi vàng.
Điều này giải thích vì sao vàng có thể giảm ngay cả khi lo ngại về lạm phát tăng.
Bài Học Cho Thị Trường Hiện Nay
Đình lạm không phải là điểm kết thúc của chu kỳ, mà nó là một phần của chu kỳ.
Chất Lượng Vẫn Chiếm Ưu Thế
Ngay cả trong giai đoạn đình lạm:
- Các công ty mạnh vẫn tồn tại
- Các tài sản yếu, được đẩy giá theo đầu cơ sẽ suy yếu
Thanh khoản có thể thắt chặt, nhưng nền tảng cơ bản vẫn đóng vai trò quan trọng.
Năng Lượng Trở Thành Nhóm Dẫn Dắt
Trong thập niên 1970:
- Tỷ trọng ngành năng lượng trong chỉ số S&P 500 tăng từ 20% lên 30%
Giá dầu cao hơn sẽ trực tiếp cải thiện lợi nhuận. Như vậy, nếu xung đột hiện tại kéo dài, năng lượng có thể một lần nữa dẫn dắt nhóm tài sản tăng trưởng.
Chi Tiêu Tiêu Dùng Suy Yếu
Lạm phát làm tăng chi phí sinh hoạt. Kết quả là:
- Chi tiêu tùy ý giảm
- Các nhóm ngành tiêu dùng hoạt động kém hơn
Không phải mọi nhóm ngành mang tính “phòng thủ” đều an toàn trong giai đoạn này.
Điều Này Có Nghĩa Gì Với Thị Trường?
Thị trường hiện đang bước vào một giai đoạn phức tạp hơn, khi mà:
- Lạm phát quay trở lại
- Tăng trưởng chậm lại
- Dư địa chính sách thu hẹp
Đây không phải là một môi trường vĩ mô rõ ràng, mà đây là một giai đoạn chuyển tiếp.
Biến động sẽ tiếp tục leo thang ở mức cao. Các câu chuyện thị trường sẽ thay đổi nhanh chóng.
Và việc định vị danh mục đầu tư sẽ là vấn đề cần được ưu tiên giải quyết.
Một Thực Tế Mới Của Thị Trường
Đình lạm không phá hủy thị trường, nhưng nó góp phần định hình lại thị trường.
Đối với các nhà giao dịch và nhà đầu tư, mục tiêu không phải là dự đoán những diễn biến tiếp theo đối với câu chuyện kinh tế này.
Thay vào đó, mục tiêu là thấu hiểu cách thức mà các lực vĩ mô chuyển hóa thành hành vi của tài sản.
Bởi vì trong môi trường hiện tại, rủi ro lớn nhất không phải là sự biến động, mà là định vị sai chu kỳ.
Tuyên Bố Rủi Ro
Giao dịch Chứng khoán, Hợp đồng tương lai, hợp đồng chênh lệch (CFDs) và các sản phẩm tài chính khác tiềm ẩn mức độ rủi ro cao do giá trị và giá của các công cụ tài chính này biến động nhanh và khó lường. Tính khó lường này xuất phát từ các biến động thị trường bất lợi và không thể dự đoán, các sự kiện địa chính trị, dữ liệu kinh tế được công bố và các tình huống bất ngờ khác. Bạn có thể chịu các khoản lỗ đáng kể, bao gồm cả khoản lỗ vượt quá số vốn đầu tư ban đầu trong thời gian ngắn.
Chúng tôi khuyến nghị mạnh mẽ bạn nên hiểu đầy đủ bản chất và các rủi ro vốn có của việc giao dịch với từng công cụ tài chính trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào với chúng tôi. Khi bạn thực hiện giao dịch với D Prime, bạn xác nhận rằng bạn đã nhận biết và chấp nhận những rủi ro này.
Tuyên Bố Miễn Trừ Trách Nhiệm
Bài viết này có thể chứa các phát biểu mang tính suy đoán về kỳ vọng, kế hoạch hoặc dự báo tương lai dựa trên thông tin và giả định hiện có tại thời điểm D Prime công bố. Mặc dù D Prime cho rằng các giả định này là hợp lý, nhưng những phát biểu như vậy vẫn bao gồm các rủi ro, sự không chắc chắn và các yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát của D Prime, và kết quả thực tế có thể khác biệt đáng kể.
Thông tin trong bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và giáo dục, không nên được xem là lời khuyên tài chính, đầu tư, pháp lý, thuế hoặc bất kỳ hình thức tư vấn chuyên môn nào khác, cũng không phải là khuyến nghị, đề nghị hoặc lời mời mua hoặc bán bất kỳ công cụ tài chính nào. Nội dung ở đây, bao gồm nhưng không giới hạn ở dữ liệu, phân tích và bình luận thị trường, được trình bày dựa trên hồ sơ nội bộ và/hoặc thông tin công khai sẵn có và có thể thay đổi hoặc chỉnh sửa bất kỳ lúc nào mà không cần thông báo, đồng thời không xem xét mục tiêu đầu tư hoặc tình hình tài chính cụ thể của bất kỳ người nhận nào. Hiệu suất trong quá khứ không phải là chỉ báo đáng tin cậy cho hiệu suất trong tương lai. D Prime và các công ty liên kết không đảm bảo rằng bất kỳ quan điểm, dự báo hay ước tính nào sẽ trở thành hiện thực.
D Prime và các công ty liên kết không đưa ra bất kỳ tuyên bố hay bảo đảm nào về tính chính xác, đầy đủ hoặc độ tin cậy của thông tin này và từ chối mọi trách nhiệm pháp lý đối với mọi tổn thất hoặc thiệt hại trực tiếp, gián tiếp, ngẫu nhiên, hệ quả hoặc các tổn thất/thiệt hại khác phát sinh từ hoặc liên quan đến việc sử dụng hay phụ thuộc vào bất kỳ thông tin nào trong bài viết này. Thông tin trên không nên được sử dụng hoặc xem là cơ sở cho bất kỳ quyết định giao dịch nào hoặc như một lời mời tham gia bất kỳ giao dịch nào. Không nên dựa vào bài viết này để thay thế cho sự đánh giá độc lập của bạn. Bạn nên tự nghiên cứu và tham khảo ý kiến của một cố vấn tài chính độc lập đủ năng lực hoặc chuyên gia trước khi đưa ra bất kỳ quyết định giao dịch hay đầu tư tài chính nào.
“D Prime” là tên thương hiệu của D Prime Vanuatu Limited, một công ty được thành lập và quản lý bởi Ủy ban Dịch vụ Tài chính Vanuatu (Số công ty: 700238). Tính sẵn có của sản phẩm và dịch vụ có thể khác nhau tùy theo khu vực pháp lý và các yêu cầu pháp lý hiện hành.
